Yük tabanı mı, denizcilik yetkinliği mi? Ülkelerin denizcilikteki konumunu iki katmanda ölçen bir endeks, sıra belirsizliği ve Türkiye için kaldıraç analizi, 2014–2025
Cargo base or maritime capability? A two-layer index of countries' maritime position, rank uncertainty and a leverage analysis for Türkiye, 2014–2025
Bu makale dergiye gönderim öncesinde hazırlık aşamasındadır. Dergi adı ve tam metin kabulden sonra eklenecektir.
Özet
Denizci ulus olma hedefi çoğu kez filo büyüklüğü veya liman trafiğiyle ölçülür; oysa bir ülkenin denizde yük üretmesi ile denizcilik yapabilmesi farklı şeylerdir. Bu çalışma, açık veriden hesaplanabilen iki katmanlı bir endeks önerir: yük tabanı endeksi (deniz yoluyla taşınan yük ve konteyner elleçleme payları) ile çekirdek denizcilik yetkinliği endeksi (gemi inşa, sahiplik, bayrak ve gemiadamı arzı payları). İkisinin oranı denizcilik yoğunluğunu verir. Endeks 238 ekonomi için 2014–2016 ve 2023–2025 dönemlerinde hesaplanmış, sıralamanın yapım tercihlerine duyarlılığı 20.000 benzetimle ölçülmüş, yetkinliğin yük tabanına esnekliği kestirilmiş ve Türkiye için her göstergede bir üst basamağa çıkmanın fiziksel karşılığı hesaplanmıştır. Türkiye'nin yük tabanı payı %1,15'ten %1,40'a çıkmış, sırası 24'ten 20'ye yükselmiştir. Çekirdek yetkinlik endeksi ise 1,14'ten 0,98'e inmiş, sıra 19'dan 22'ye gerilemiştir; denizcilik yoğunluğu 1,00'dan 0,70'e düşmüştür. Gemiadamı verisi dışarıda bırakıldığında da yoğunluk gerilemektedir. Türkiye'nin sırasının %5–%95 aralığı 6–25'tir ve bu belirsizliğin %68'i tek bir tercihten, gemi geri dönüşümünün endekse katılıp katılmamasından kaynaklanır. Ülkeler arasında yetkinliğin yük tabanına esnekliği bire yakındır, ancak yük tabanı yetkinlikteki farklılığın yalnızca yaklaşık üçte birini (%37) açıklar. Türkiye'nin en zayıf halkası bayraktır: yabancı bayraktaki Türk sahipli tonajın yarısının ulusal sicile dönmesi tek başına sırayı 22'den 15'e taşır.
Anahtar kelimeler
Denizcilik yetkinliği; Bileşik endeks; Belirsizlik analizi; Yük tabanı; Gemi sicili; Gemiadamı; Türkiye
EN: Maritime capability; Composite index; Uncertainty analysis; Cargo base; Ship registry; Seafarers; Türkiye
Açık kod ve veri
Kod yükleniyor…