Gemi yaşam döngüsünün neresindeyiz? Ülkelerin inşa, sahiplik, bayrak ve geri dönüşüm konumunu ölçen bir endeks ve Türkiye'nin yaşam sonu uzmanlaşması, 2014–2025
Where are we in the ship life cycle? An index of countries' position across shipbuilding, ownership, registration and recycling, and Türkiye's end-of-life specialisation, 2014–2025
Bu makale dergiye gönderim öncesinde hazırlık aşamasındadır. Dergi adı ve tam metin kabulden sonra eklenecektir.
Özet
Gemi inşa, sahiplik, sicil ve geri dönüşüm literatürde ayrı ayrı incelenir; bir ülkenin geminin yaşam döngüsünün hangi aşamasında uzmanlaştığını tek ölçekte gösteren bir araç yoktur. Bu çalışma, küresel değer zinciri literatüründeki yukarı akış ölçüsünden esinlenen bir gemi yaşam döngüsü konum endeksi önerir ve bunu aşamalar arası denge ölçüsüyle birlikte 38 ülkeye uygular. Ayrıca bir ülkenin geri dönüşüm hacmindeki değişimi pazar büyüklüğü ve pazar payı etkilerine ayrıştırır, geri dönüşümün döngüselliğini ölçer ve 2019'da Türkiye'nin pazar konumunda bir kırılma olup olmadığını sınar. Veriler UNCTAD'ın 2014–2025 gemi inşa ve geri dönüşüm serileri ile filo sahipliği ve sicil verileridir. Türkiye'nin konum endeksi 3,30'dan 3,61'e yükselmiştir; Türkiye, Bangladeş, Pakistan ve Hindistan'dan sonra yaşam sonu aşamasında en çok uzmanlaşan dördüncü ülkedir ve bu grubun aşamalar arasında en dengeli ülkesidir. Dünya geri dönüşüm hacmi 22,6 milyon GT'den 8,5 milyon GT'ye gerilerken Türkiye'nin payı %4,1'den %12,2'ye çıkmıştır: pazar daralması Türkiye'den 0,96 milyon GT götürmüş, pay artışı 1,06 milyon GT eklemiştir. Türkiye'nin Güney Asya'ya göre hacmi 2019'dan sonra yaklaşık iki katına çıkmış, hacmi büyük geri dönüşüm ülkeleri arasında en az oynak olan seri olmuştur. Gemi inşada ise dünya payı %0,2 dolayında kalmıştır. Türkiye geminin yaşam döngüsünün sonunda güçlü, başında zayıftır.
Anahtar kelimeler
Gemi geri dönüşümü; Gemi inşa; Yaşam döngüsü; Konum endeksi; LMDI ayrıştırması; Yapısal kırılma; Türkiye
EN: Ship recycling; Shipbuilding; Life cycle; Position index; LMDI decomposition; Structural break; Türkiye
Açık kod ve veri
Kod yükleniyor…