Bayrak yerlilik yanlılığı: gemi sicili tercihinin portföy kuramıyla ölçülmesi ve Türk sahipli ticaret filosunda bayraktan kaçışın ayrıştırılması, 2014–2026
Flag home bias: measuring ship registry choice with portfolio theory and decomposing flagging out in the Turkish-owned merchant fleet, 2014–2026
Bu makale dergiye gönderim öncesinde hazırlık aşamasındadır. Dergi adı ve tam metin kabulden sonra eklenecektir.
Özet
Bir ülkenin vatandaşlarının sahip olduğu gemileri hangi bayrak altında işlettiği, denizci ulus olma kapasitesinin temel göstergelerindendir; ancak literatür bu tercihi gemi düzeyinde ve ulusal–yabancı ikiliğiyle inceler, ülkeler arasında karşılaştırılabilir bir ölçü sunmaz. Bu çalışma dört yöntemsel yenilik önerir: uluslararası portföy kuramındaki yerlilik yanlılığı ölçüsünü gemi siciline uyarlayan bir bayrak yerlilik yanlılığı endeksi; ulusal bayraklı tonajdaki değişimi artıksız ayrıştıran logaritmik ortalama Divisia çözümlemesi; sicil portföyündeki değişimi filo büyümesi, küresel sicil eğilimi ve ülkeye özgü kayma bileşenlerine ayıran üç bileşenli bir pay kayması çözümlemesi; ve yalnızca toplulaştırılmış verilerden net sicil geçişlerini kestiren en büyük entropili akım matrisi. Yöntemler UNCTAD'ın bayrak ve gerçek sahiplik matrisine, 35 armatör ülkesi ve 2014–2026 dönemi için uygulanmıştır. Türk sahipli filo 28,9 milyon DWT'den 47,7 milyon DWT'ye büyürken Türk bayraklı tonaj 8,3 milyon DWT'den 6,3 milyon DWT'ye gerilemiş, yerlilik yanlılığı endeksi 0,284'ten 0,140'e düşmüş, Türkiye 35 ülke arasında 18. sıradan 26. sıraya inmiştir. Filo büyümesi Türk bayrağına 3,6 milyon DWT ekleyebilecekken tutma oranındaki düşüş 5,6 milyon DWT götürmüştür. Kayma küresel eğilimle açıklanamaz: Malta bayrağı dünya genelinde payını korurken Türk armatörler bu sicilden ülkeye özgü olarak 12,7 milyon DWT çekilmiş, Panama dünya genelinde gerilerken Türk sahipli tonaj bu sicile yönelmiştir. Sicil portföyünün %40,7'si el değiştirmiştir. Sorun filo yatırımı değil, sicilin rekabet gücüdür.
Anahtar kelimeler
Bayraktan kaçış; Gemi sicili; Yerlilik yanlılığı; LMDI ayrıştırması; Pay kayması çözümlemesi; En büyük entropi; Türk ticaret filosu
EN: Flagging out; Ship registry; Home bias; LMDI decomposition; Shift-share analysis; Maximum entropy; Turkish merchant fleet
Açık kod ve veri
Kod yükleniyor…