Negatif gerçek tasarruftan kaçış mümkün mü? 160 ülkede düzeltilmiş net tasarrufların dağılım dinamikleri, 1990–2021
Escaping negative genuine savings? Distribution dynamics of adjusted net savings in 160 countries, 1990–2021
Bu makale hakemli bir dergide değerlendirilmektedir. Dergi adı ve tam metin kabulden sonra eklenecektir.
Özet
Düzeltilmiş net tasarruflar (DNT) ya da gerçek tasarruflar, doğal sermaye dahil bir ülkenin toplam servetinin artıp artmadığını ölçer; kalıcı olarak negatif değerler zayıf sürdürülemezliğe işaret eder. Bu makale, DNT'nin ortalamasını değil, ülkeler arası dağılımın tamamının nasıl evrildiğini inceliyor. 1990–2021 döneminde 160 ülkeye ait Dünya Bankası verileriyle altı DNT sınıfı üzerinde yıllık ve beş yıllık Markov geçiş matrisleri tahmin ediliyor; ergodik dağılımlar, hareketlilik endeksleri ve ortalama ilk geçiş süreleri hesaplanıyor; zaman içinde ve kaynak bağımlılığına göre homojenlik test ediliyor ve stokastik çekirdekler tahmin ediliyor. Negatif DNT'ye sahip ülkelerin payı 1990'da %32'den 2019'da %14'e düştü, ancak negatif tasarruflar kalıcıdır: GSMH'nin −%5'inin altındaki bir ülke beş yıl sonra 0,54 olasılıkla hâlâ orada bulunuyor ve negatif olmayan tasarrufa ulaşması ortalama yaklaşık 14 yıl sürüyor. Ergodik dağılım, ülkelerin %12–16'sının uzun vadede negatif tasarrufçu kalacağına işaret ediyor. Yıllık zincir beş yıllık kalıcılığı olduğundan düşük gösteriyor; dolayısıyla süreç yıllık frekansta birinci dereceden Markov değildir. Kaynak bağımlılığı dinamikleri temelden değiştiriyor (olabilirlik oranı p < 10⁻⁶): doğal kaynak rantları GSYH'nin en az %10'u olan ülkelerde negatif tasarrufçuların ergodik payı %25–27 iken diğer ülkelerde %9–13'tür ve dağılım yüksek tasarruflu ekonomiler ile servetini tüketen ekonomiler arasında kutuplaşmıştır. Rant eşiklerine, dengeli panele ve pandemi yıllarının dışlanmasına karşı sağlam olan bu örüntüler, zayıf sürdürülebilirlikte kaynağa bağlı bir tuzağın varlığını gösteriyor ve kaynak rantlarının yeniden yatırılmasına yönelik Hartwick tipi kuralları destekliyor.
Anahtar kelimeler
EN: Adjusted net savings; Genuine savings; Weak sustainability; Distribution dynamics; Markov chains; Natural resource rents; Resource curse
Açık kod ve veri
Kod yükleniyor…