Dünya deniz ticareti hangi deniz seviyesi yükselişini yaşıyor? 2.015 limanda ticaret ağırlıklı göreli deniz seviyesi eğilimi ve gözlem açığı
What sea-level rise does world seaborne trade experience? Trade-weighted relative sea-level trend at 2,015 ports and the observation gap
Bu makale dergiye gönderim öncesinde hazırlık aşamasındadır. Dergi adı ve tam metin kabulden sonra eklenecektir.
Özet
Küresel ortalama deniz seviyesi okyanus yüzeyinin ortalamasıdır; deniz ticareti ise az sayıda kıyı noktasında, çoğu kez çöken delta ve dolgu alanlarında yoğunlaşır. Bu çalışma, gemi izleme verisinden türetilmiş liman düzeyindeki yük hacimlerini mareograf kayıtları, uydu altimetresi ve GNSS düşey hızlarıyla eşleştirerek dünya liman ticaretinin yaşadığı göreli deniz seviyesi eğilimini ölçer ve bu ölçümün ne kadarının gözleme dayandığını saptar. 2.015 limanın 2019–2025 ortalama yük hacmi ağırlık olarak kullanılmıştır. Liman ticaretinin yalnızca %42,8 kadarı, 1993–2024 dönemini kapsayan bir mareografın 100 km yakınındadır; bu pay yüksek gelirli ülkelerde %73, üst-orta gelirli ülkelerde %15 düzeyindedir ve en büyük otuz limanın 17 tanesi kapsam dışındadır. Mareografla gözlenen limanlarda ticaret ağırlıklı göreli eğilim yılda 3,91 mm (%95 güven aralığı 3,51–4,35) olup küresel ortalamanın (3,23 mm) %21 üzerindedir. Farkın yaklaşık üçte ikisi kara çökmesinden, kalanı limanların ortalamadan hızlı yükselen deniz bölgelerinde bulunmasından kaynaklanır ve fazlalığın %66 kadarı on limandan gelir. Altimetre ve GNSS ile genişletilen bileşik tahmin ticaretin %99 kadarını kapsar ve yılda 3,77 mm verir; ancak ticaretin %45 kadarı için kara hareketi bilinmemektedir ve bu limanlardaki her 1 mm/yıl çökme küresel ticaret ağırlıklı eğilimi 0,46 mm/yıl artırır. Bulgular, liman uyum planlamasındaki asıl eksiğin deniz seviyesi projeksiyonu değil, liman ölçeğinde kara hareketi gözlemi olduğunu gösterir.
Anahtar kelimeler
Göreli deniz seviyesi; Limanlar; Kara çökmesi; Mareograf; Uydu altimetresi; GNSS; Gözlem açığı; Deniz ticareti
EN: Relative sea level; Ports; Land subsidence; Tide gauge; Satellite altimetry; GNSS; Observation gap; Seaborne trade
Açık kod ve veri
Kod yükleniyor…