From Türkiye’s fisheries data to a research project and a regulatory proposal: FISH-EVIDENCE.
Real data and calculations · fictional stakeholder scenario. Analizler 7 Eylül 2026 tarihli GOMD veri kopyasındaki kaynak serilerinden çalıştırıldı. Forum konuşmaları tanıtım için yazılmıştır; gerçek kişilerin, şirketlerin veya kamu kurumlarının katılımı, görüşü, onayı ya da taahhüdü değildir. Önerilen pilot henüz uygulanmadı.
Senaryo başlığı · 17 mesaj · gerçek kullanıcı yanıtı yok. İsimler yerine mesleki roller kullanıldı. Mesaj sırası senaryonun akışıdır; geçmiş tarihli toplantı veya gerçek danışma kaydı değildir.
Başlangıç dayanağı: A1–A5 analizleri ve A6–A7 oranları. Tartışma sonucunda değişen kararlar: D1–D4 karar kaydı.
1995 ve 2022 uçlarını karşılaştırınca karaya çıkarılan ürün 582.046 tondan 301.746,9 tona düşüyor; tekne sayısı 11.560’tan 15.236’ya çıkıyor. İlk bakışta bir kapasite–çıktı ayrışması var. Ancak tekne sayısında doğrusal modelin R² değeri yalnızca 0,022. “Filo sürekli büyüyor” diye bir giriş yazmayalım. Önce hangi dönemde ne olduğunu ayıralım.
Dayanak / devam: A1 · A2 · A3 →Ürün/tekne oranı düşmüş olabilir; bu CPUE, yani standartlaştırılmış av/efor ölçüsü değildir. Teknelerin boyu, av aracı, aktif günleri ve tür bileşimi değişmiş olabilir. Ton/GT de motor gücü veya denizde geçirilen saat değil. Bu grafiklerden stok çöküşü ya da aşırı avcılık teşhisi koymam. Araştırma sorusu, bu farkı hangi bileşenlerin açıkladığı olmalı.
Dayanak / devam: A1 · A3 →Tekne sicilde var diye her yıl aynı süre çalışmıyor. Gelir azaldığında sefer sayısı da değişiyor. Üyeye yeni form verirsek mevcut kayıtları neden tekrar istediğimizi soracak. Konum ve satış bilgisi rakiplerin eline geçmeyecekse, günlük işlerimize yarayan bir geri dönüş varsa pilotu konuşabiliriz.
Dayanak / devam: A3 · A4 →Son altı yılı saklayıp denediğimizde tekne sayısında doğrusal modelin RMSE’si yaklaşık 3.267, son eğitim değerini koruyan yöntemin 350. Tonajda da basit yöntem belirgin biçimde daha iyi. ADF ve KPSS filo serilerinde çelişiyor. Böyle bir sonuçtan uzun vadeli filo tahmini satamayız. Ortak 1995–2020 dönemini, alt dönemleri ve işletme bazlı doğrulamayı ayırmalıyız.
Dayanak / devam: A1–A5 →Bizim ihtiyacımız ulusal çizgiye bakıp yeni kota önermek değil; hangi kayıtla hangi kararın desteklenebileceğini görmek. Mevcut bildirim ve izleme sistemleriyle alan eşleştirmesi yapılmalı. GOMD ayrı bir resmî bildirim kanalı olmayacaksa pilot veri sözlüğü ve doğrulama raporu işimize yarayabilir. Resmî verilere erişim için ayrıca yetki ve protokol gerekir.
Dayanak / devam: A1 · A3 →Yıllık ulusal ürün miktarı bizim haftalık tedarik planımızı açıklamıyor. Tür, boy sınıfı ve teslimat değişkenliği daha önemli. Proje sonunda güvenilirlik ölçüsü olan toplu tedarik görünümü istiyorum. Üreticilerin tek tek fiyatlarını veya gelecek av sahalarını görmek istemem; buna dayanan bir ticari model de kurmayalım.
Dayanak / devam: A1 →Azalan tonajdan işletme zararı hesaplayamayız; satış fiyatı, yakıt, bakım, ücret ve sefer süresi yok. Doğal sermaye serisindeki yaklaşık %32 düşüş de teknenin teminat veya şirket değeri değil. İki ayrı çıktı istiyorum: pilotun gerçek toplama maliyeti ve işletme verisi geldikten sonra kurulacak gelir–gider hesabı. Tasarruf yüzdesi şimdiden yazılmamalı.
Dayanak / devam: A1 · A4 · A5 →Pilot sözleşmesinde veri sorumlusu, işleme amacı, hukuki dayanak, erişim rolleri ve saklama süresi belirlenmeli. Takma kimlik vermek anonimleştirme değildir. Tekneyle kişi eşleşebiliyorsa kişisel veri değerlendirmesi gerekir. Ticari kayıtları kamusal haritaya taşımayalım. İdarenin kanuni yetkilerini bir araştırma protokolüyle ortadan kaldırdığımızı da vaat edemeyiz.
Dayanak / devam: Veri boşluğu →Çevrimdışı kayıt ve sonradan eşitleme olmadan küçük teknelerde yürümeyebilir. Aynı seferin kooperatifte ve uygulamada iki kez sayılmasını engelleyelim. Düzeltme kaydı silinmesin; kim, neyi, neden değiştirdiği görülsün. Pilotun resmî denetim veya mevcut bildirim yükümlülüğünün yerine geçtiği izlenimi verilmesin.
Dayanak / devam: Veri boşluğu →Sadece litre/kg oranını iyileştirmek, daha çok avı teşvik edebilir. Ekolojik sınırlar, tür seçiciliği ve mevcut av kuralları modelin dışında bırakılamaz. Dünya Bankası değerleme serisini biyokütle diye sunmamak doğru; saha pilotuna stok uzmanının açıklayacağı kullanım sınırları da konmalı.
Dayanak / devam: A5 →Üç seçenek görüyorum: mevcut toplu raporlara devam etmek, yeni zorunlu bildirim önermek veya önce mevcut kayıtlara bağlanan gönüllü araştırma pilotu yapmak. Bu beş seri yeni bir zorunluluğun orantılılığını kanıtlamıyor. Üçüncü seçenek için kayıt süresi, hata oranı, küçük işletmeye yük ve kamuya sağlayacağı ek bilgiyi ölçelim; düzenleme önerisi bu karşılaştırmadan sonra şekillensin.
Dayanak / devam: A1–A5 →İlk sürüme sensör ağı veya otomatik kredi skoru eklemeyelim. Mevcut kayıtları içeri alan form, çevrimdışı sefer günlüğü, tutarlılık kontrolleri ve yetkili kullanıcı ekranı yeterli. Kurum arayüzüne erişim çıkmazsa izinli dosya aktarımıyla çalışabiliriz; entegrasyon varmış gibi başvuru yazmayız.
Dayanak / devam: Karar koşulları →Bu aşamada yatırım getirisi veya imzalı müşteri yok. Kamu yararlı araştırma için hibe daha uygun bir ilk adım olabilir. Pilot sonunda veri toplama maliyeti, tekrar kullanım ve ödeme isteği görülürse ürünleştirmeyi yeniden değerlendiririm. Fon başvurusuna benim adıma yatırım taahhüdü yazılmamalı.
Dayanak / devam: İşletme değeri →1001 için yalnızca pano geliştirmek yeterli bir araştırma gerekçesi olmaz. Sınanabilir soru şu olabilir: sefer ve av aracıyla ayrıştırılmış efor bilgisi, ulusal/kooperatif toplamına dayanan modele göre ayrı dönemde daha açıklayıcı mı? Yöntem, karşılaştırma modeli ve başarısızlık koşulu yazılmalı. 1505 ancak gerçek müşteri kuruluş ve uygulama taahhüdü oluşursa ayrı bir ürünleştirme yolu olarak ele alınır.
Dayanak / devam: Araştırma tasarımı →Önce örnekleme çerçevesini çıkaralım; tekne sayısını istatistiksel güç ve uygulanabilirlikle belirleyelim. Tür, av aracı, tekne sınıfı ve mevsimi ayırmadan model kurmayalım. Eğitim/test ayrımı zaman sıralı olacak; aynı teknenin kayıtlarının sızması ayrıca kontrol edilecek. Küçük örneklemde nedensel etki iddiası yerine hata, kapsam ve belirsizlik raporlayacağız.
Dayanak / devam: A1–A5 →Pilot sonunda zorunlu yeni kayıt talep etmek yerine dört belgeyi değerlendirebiliriz: mevcut alanlarla eşleşen asgari veri standardı, rol bazlı erişim protokolü, kayıt yükü ve karar faydasını karşılaştıran etki değerlendirmesi, gerekçeli uygulama rehberi önerisi. Bağlayıcı bir değişiklik ihtiyacı çıkarsa yetkili idarenin mevzuat ve danışma süreci ayrıca yürütülür.
Dayanak / devam: R1–R4 →Senaryodaki koşullu sonuç: GOMD FISH-EVIDENCE, yeni kota veya otomatik yatırım kararı üretmeyecek. Ulusal göstergelerde görülen ayrışmayı açıklamak için bir kooperatifte izinli sefer/efor ve maliyet verisiyle yöntem pilotu hazırlayacak. Veri protokolü, bilimsel tasarım, kamu kullanım sorusu ve kurum mali onayı tamamlanmadan başvuru “hazır” sayılmayacak. Çözülemeyen veri erişimi ve ödeme isteği soruları açık kalıyor.
Dayanak / devam: D1–D4 →Kooperatif ve kamu veri erişimi teyitli değil. Örneklem büyüklüğü ve saha maliyeti bilinmiyor. İşletmelerin ödeme isteği ölçülmedi. Etik/hukuk incelemesi, fon uygunluğu ve kamu kabulü henüz tamamlanmadı. Bu senaryo uzlaşılmış bir konsorsiyum değildir.
Tartışmadan doğan projeyi aç →Sayısal veri: GOMD kopyası, 7 Eylül 2026; sağlayıcı alınma kayıtları 31 Ağustos 2026. Program ve yöntem bağlantıları 9 Eylül 2026 tarihinde incelendi. Bu arşiv sabit veri sürümünü gösterir; güncel seriler ayrıca kontrol edilmelidir.